S.T. Proses Otomasyon 7 Kasım 2007

Günümüzde bakım yönetimi konusunda üç temel yaklaşım var. İlki yılların tecrübesine sahip gözler ve kulaklar. Çoğu eski toprak olan bakımcılar ekipmanların çalışırken çıkardıkları gürültülerdeki değişiklikleri arayıp buluyor ve gerekli müdahaleleri yapıyorlar.

Düzenli aralıklarla ekipmanların çeşitli çıktılarında sapmalar oluşup oluşmadığına bakmak ikinci yol ve biraz daha güvenilir bir durum. Örneği aylık titreşim kontrolleri.

Üçüncü yaklaşım olan online durum izleme mevcut yöntemler arasında en iyisi. Çünkü zamanlama açısından daha yararlı olurken bozulmanın arkasındaki kök nedenin anlaşılmasına yönelik daha fazla ipucu da sunmakta.

Ancak bu üç yaklaşımın da ciddi bir zaafı bulunuyor: ekipmanın kalan ömrü üzerinde
etkisi olan en önemli faktörü dikkate almıyorlar; proses koşullarını.
Yapılan araştırmalar proses koşullarını ekipmanların eskime, yıpranma durumunu en fazla etkileyen faktör olarak ortaya çıkarmış bulunmakta. Zaten mantık da böyle söylüyor.
Ekipman – insan analojisi yaparsak proses koşullarını yaşam koşullarına benzetebiliriz. Nasıl madende ömrü geçen işçi ile ılıman iklimde deniz kenarında keyif çatan rantiyenin yıpranması aynı olmazsa, zorlayan prosesler de ekipmanların hızla degrade olmalarına yol açıyor.

Duruma bu açıdan bakınca da ekipman yönetimi yapmanın aşınan parçaları dağılmadan değiştirmenin değil, bozulmalara yol açan etmenlerin etkilerini gidermek olduğu ortaya çıkıyor. Diğer bir ifadeyle proses koşullarını iyileştirmek olduğu anlaşılıyor.

Modern ekipman yönetiminin ikinci konusu da ekipmanların kalan ömürlerini hesaplamak ve onları buna göre yüklemek. Bu enformasyon üretilebilirse proses ekipmanına yanlış zorlamalar yapılmaz. Bu da onların kullanım oranını yükseltilebilir.

Ancak ne yazık ki günümüzde spesifik prosesler için maliyet-etkin biçimde ekipmanların kalan ömürlerini kestirebilecek fiziksel ölçümlere dayalı teknolojiye sahip değiliz.

Bununla beraber durum umutsuz da değil. Proses kontrol sistemleri satan firmalar ekipman yönetimi konusunu uhdelerine alarak ekipmanların hem kullanılabilir zamanlarını arttırmayı, hem ekipman ömürlerini uzatmayı hedefliyorlar. Üstelik bunu minimum bakım maliyeti ile yapmanın peşindeler.
İzlemeyi düşündükleri yol performans izleme alt sistemlerinden topladıkları enformasyon. Bu alt sistemler proseslerin enerji tüketimine ve ürün kalitesine ilişkin değerleri gerçek zamanlı olarak göstermekte. Buradan bir adım daha geriye gidilebilirse ekipmanın kalan ömrüne yakınsayabileceklerini düşünüyorlar.

Bu da yakın gelecekte otomasyon sistemlerinin yalnızca proses kontrolünü değil ekipman yönetimini de optimize etme görevini üstlenecekleri anlamına geliyor.

Bu gelişmelere rağmen, kanımca ekipman üreticileri, proses kontrol sistemleri satıcıları ve büyük ölçekli kullanıcılar, sorunun üzerine elbirliği ile gitmeliler. Böylelikle başarı daha çabuk gelecektir.

Gelecek sayıya kadar esenlikle kalın.



Not: Ekipmanlardan daha önemlisi kendi bakımımız. Bu konunun uzmanı da sevgili Ertan ağabey (Söylemez). Geçen gece kendisine bir kokteylde rastladım ve ününün Avrupa’ya kadar gitmiş olduğunu gördüm. Benden bu kadar! Daha fazlasını öğrenmek için kendisini aramalısınız.