S.T. Makina – 15 Temmuz 2008

Roman vatandaşlarımızın eski işlerinden biriydi kalaycılık.
Çocukluk yazlarımın geçtiği Maltepe’de çelik çomak oynadığımız arsalara gelip, çadırlarını kurar, ateş yakarlardı. Kadınları ev ev dolaşıp o zamanlar bakırdan olan tencereleri, leğenleri, cezveleri toplarlardı. Erkekleri de zehirlemesin diye kalayla kaplardı.
Burnuma değişik gelen kokuya aldırış etmeden kalaylamayı seyrederdim. Adam ateşe yakın bir yere koyduğu bir aleti ara sıra çevirir alevleri büyütürdü. O aletin gördüğüm ilk yapay kompresör, adamın da ilk metalürji işçisi olduklarına çok sonraları uyandım. Akciğerlerin de doğal kompresör olduğunu hocamız fark ettirmişti. Hatta hoca bir de aranızda hiç kompresör kullanan var mı, demiş, kimseden ses çıkmayınca da peki kimler bisikletinin lastiklerini pompayla şişirdi diyerek dalgasını geçmişti.   
*   *   *
Basınçlı hava üretimi fabrikalardaki en maliyetli proseslerden biri olabilir. Kompresörlerin, kurutucuların, aksesuarlarının işletme maliyet payı toplam enerji giderlerinin %70’i tutabilir. Rakamın bu kadar büyük olması tasarruf için de büyük potansiyel olduğu anlamına geliyor. Maliyetleri aşağıya çekebilmek için atık ısının geri kazanılmasından basınçlı hava kaçaklarının önlenmesine, kompresörü beslemek için dış havanın kullanılmasından kompresör kontrolüne dek pek çok önlem alınabilir. Kompresör kontrolü olarak iki hızlı kompresör kullanılması ya da daha iyisi sürücü takılması kısmi yüklerde ciddi avantajlar getirmekte.
Çok yararlı bir müdahale de kompresörlerin doğru seçilmesi. Besleyecekleri sisteme göre tipi ve kapasitesi doğru tasarımlanmış kompresörlerin kayıpları da az olmakta. Bu gerçek, kullanılması büyük yanlış olan kompresörleri derhal elden çıkarıp optimum olanla değiştirmeyi ekonomik kılmakta. Bir başka seçenek de çoklu kompresörlerden oluşan bir bataryaya sahip olmak.
Verimlilik için bakımın da ihmal edilmemesi zorunluluk. Aksi halde kaçak oranı çok yükselmekte.
Elektriğe %22 zam geldiğine göre ya bu önlemleri alacağız ya da körüğe geri döneceğiz.