S.T. Elektrik - Enerji - 25 Ocak 2009

EF Fuarında bir şirketin Ukrayna temsilcisi ile tanıştım. Türk olan temsilci oradan evlenmiş. Ne yazık ki çocukları özürlü. Doktorlar nedenin Çernobil nükleer santrali olduğunu söylemişler. 1986 yılında infilak eden santral sonradan lahit içine alınmış. Üstüne de 250.000 ton beton ile 100 metre kalınlığında bir örtü yapılmış. O işte görev alanların hepsi büyük acılar çekerek ölmüş. Sonları başından belli olan o kişiler ulusal kahraman ilan edilmişler…
   
*   *   *
Çernobil patlamasının dünyada nasıl öğrenildiği ilginç bir öyküdür. Patlamanın birkaç gün sonrasında, kimsenin olaydan haberi yokken İsveç’teki bir nükleer santralde geiger sayaçları ötmeye başlar. Derhal alarma geçilerek radyasyon kaynağı aranmaya başlanır. Bir şey bulamazlar, geiger cihazlarını kontrol ederler, hepsi sağlamdır. Sekiz saat kadar sonra cihazlar yeniden alarm verir. Bu sefer kaynak bulunur; çalışanlardan birinin gündelik pantolonunda radyoaktivite vardır. Kaynak santral olmadığı için araştırma genişletilir ve radyasyonun hava hareketleriyle, ülke dışından geldiği anlaşılır. Araştırmaya meteoroloji müdürlüğü katılır ve radyasyonun hava akımları ile Ukrayna’dan geldiği keşfedilir. İsveç bunun bomba mı, deneme mi olduğunu açıklaması için Ukrayna’ya nota verir. Ukrayna da infilakı itiraf etmek zorunda kalır. O rüzgar güneye doğru esseydi ne olurdu kim bilir...   

*   *   *

Bugün santralin beton örtüsünün %10’u çatlak. Derinlerde 180 ton yüksek radyoaktiviteli yakıt kalmış. Çatlaklardan sızan yağmur suları radyoaktiviteyi Dinyeper nehrine ulaşıyor. Dinyeper de Karadeniz’e. Bu yazıdan sonra yalnızca “bana bişi olmaz” diyebilenler Karadeniz’de yüzüp, Karadeniz balığı yiyebilirler! Kimse çıkıp ta orada radyasyon yok demesin. Yalnızca ne zaman geleceği belli değil.
   
*   *   *
Borç içindeki Türkiye doğalgazdan da büyük para kaybediyor. 1000 metreküp için AB ülkeleri 450$, Ukrayna 175$ öderken bizimki açıklanmıyor! Ticari sırmış! Biz de evlerimize gelen faturalara bakarak tahmin yapıyoruz: 850 $. 
“Bir ülkeyi ele geçirmek için iki araç vardır; biri silah, diğeri borç” doğru sözü bizi nükleer santral yapmaya yönlendiriyor. Dokuz nükleer santrali çalışan Finlandiya iki daha inşa etmekte. Atıkları için de Rusya ile anlaşmış. İşin sırrının ‘hata geçirmez’ bir sistem kurmak olduğunu söylüyorlar. Çalışanların asla bozamayacağı ‘robust’ yapı kurmak önemli, teknoloji tehlikeli değil, diyorlar.
Çernobil faciasına rağmen nükleer enerjiden yanayım. Nasılsa “öyle de ölüyoruz böyle de”.