S.T. Otomasyon 1 Kasım 2007

1906 yılında ünlü İngiliz bilim insanı Lord Kelvin dünya elektroteknik endüstrisi için en iyi standartları oluşturmak amacıyla International Electrotechnical Commission’ı (IEC) kurar. Aradan geçen yüzyılı aşkın süre içinde kurum, misyonu doğrultusunda sayısız standart geliştirir. Bunlardan biri de IEC 61131’tir. Bu standart ilk olarak 1993 yılında yayınlanmış. 2003 yılında da son şekli verildi. Standardın üçüncü kısmı programlama dilleri üzerine ve iki grafiksel iki de metinsel PLC programlama dili standardını tanımlamakta.

Almanya’nın Bavyera eyaletindeki Kempten şehrinde 3S (Smart Software Solutions) şirketi de bu standardı uygulama olanağı verecek bir yazılımı geliştirmiş. Bunu yaparken de deneyimli programcı ve kullanıcılardan fikirler ve öneriler alınmış. Yazılımın adı Controller Development System kelimelerinden türetilerek oluşturulmuş: CoDeSys.

Bugün CoDeSys Avrupa’da IEC 61131-3’ün en yaygın geliştirme aracı haline gelmiş bulunmakta.

CoDeSys bir yazılım suite’i. Suite kavramı benzer işlevsellikteki yazılımların koleksiyonu anlamına geliyor. Çoğunlukla ortak kullanıcı arayüzüne sahip, aralarında sorunsuz veri alışverişi yapan bir aradaki yazılımlar bu ismi alıyor. MS Office Suite gibi.
CoDeSys aynı zamanda bir Integrated Development Environment (IDE). IDE içinde kaynak kod editörü, derleyici, yorumlayıcı, debugger vs. olan ortama verilen isim. IDE’ler programcı üretkenliğini maksimize etmek için kullanılıyor. CoDeSys MS’un meşhur .NET platformu kullanılarak oluşturulmuş bir IDE.

Bu sayımızda Dacel’den Ali Rıza İçöz ve Moeller Elektrik’ten Suat Uçar beyler CoDeSys ile ilgili çok değerli yazılar yazdılar. Ben iki farklı yönüne değineceğim.

CoDeSys içinde ‘proje konfigürasyon editörü’ ve ‘proje ağacı’ bulunuyor. Bunlar sayesinde projeler başarıyla hazırlanabilir. Örneğin farklı tipteki kontrolörler projeye dahil edilebilir ve her kontrolörün iletişim arayüzüne kontrolör network’ü üzerinden erişilerek konfigürasyon yapılabilir. Her kontrolör birden çok sayıda uygulama yazılımı içerebilir, çok sayıda kullanıcı da o kontrolörü eşzamanlı olarak çalıştırabilir. Task konfigüratörü de kullanıcının uygulamasını farklı zaman dilimlerine bölmesini ve I/O katmanı ile senkronize edilmesini sağlamakta. Tabii I/O cihazları da ‘proje ağacı’ üzerinden konfigüre edilebilmekte.

Günümüzde 200’den fazla firma cihazlarını CoDeSys SP Runtime sistemi yüklü olarak müşterilerine sunuyor. PLC’ler, PC’ler, I/O’lar, Sürücüler, Eksen Kontrolü yapan cihazlar hep CoDeSys ile programlanır hale geliyor. Bütün bu cihazlar aynı dil ile programlanabiliyor ve aralarında hemen veri değiş-tokuşu yapabilir hale geliyorlar. Bu özellik şimdiye kadar yalnızca yelpazesi tam olan firmaya aitti. Şimdi açık sistem olarak herkese ait. Lord Kelvin’in ruhunu şad edecek şekilde.