ST. Robotik - Mekatronik - 10 Ekim 2009

Modern robotların ortaya çıkmasının ardında 1940 ve 1950 yıllarında gerçekleştirilen iki büyük gelişme yatar. 
1940’ların sonu, 50’lerin başında bugünkü CNC teknolojisinin başlangıcı olan nümerik kontrol icat edilmiştir. Tezgahların kesici takımlarının eksenlerini kodlanmış sayılarla kontrol etme yaklaşımı olan ‘nümerik kontrol’ teknolojisinin ilk uygulaması 1952 yılında ABD’deki MIT üniversitesinde yapılmıştır. Hemen aynı yıl içinde tezgah programlama dili olan APT (Automatically Programmed Tools) geliştirilmiş, böylelikle bilgisayar destekli imalat olan CAM teknolojisi yaratılmıştır.
Bu nedenle nümerik kontrol ile robotik teknoloji birbirlerine çok yakın kavram ve uygulamalardır. Her ikisi de çok sayıda eksenin koordinasyonlu kontrolünü gerçekleştirmektedirler. Aralarındaki fark ise nümerik kontrol ile yalnızca spesifik işlemler, örneğin; işleme, zımbalama, termal kesme vb. yapılırken robotlar ile çok daha geniş bir yelpazeye yayılan görevler yerine getirilebilmektedir. Kaynak, malzeme yönetimi, döküm, makina yükleme/boşaltma, boyama, montaj ve muayene; robot görevlerinin başlıcalarıdır.
   
*   *   *

İkinci büyük gelişme ‘teleoperation’dır. Teleoperation veya Fransızca telaffuzla teleoperasyon insanların uzaktan kumanda ettikleri mekanik manipülatörlerdir. Tipik uygulama uzak yerdeki insanın kendi koluna yaptırdığı hareketin aynısını mekanik manipülatörün yapmasıdır. Dolayısıyla teleoperasyon uzaktan kumanda (remote control) ile benzer bir kavramdır. Teleoperasyon için uzaktan kumandanın robotlara uygulanan ismi dememiz pek de yanlış olmaz. Bunun karşıt kavramı da telepresence’dır. Telepresence  yaklaşık video konferans yönteminin biraz daha gelişmiş şekli olarak açıklanabilir. Telepresence uzaktaki kişilerin aynı ortamda bulundukları hissini veren bir teknolojidir. Bu teknolojide insanların gerçekte bulundukları mekanlardan uzak yerlerde bulundukları izlenimi doğmaktadır. Bu teknoloji televizyondan farklıdır. Uzaktan görme anlamına gelen televizyon bilindiği gibi görüntünün yanı sıra uzaktan ses (telefon) özelliğine de sahiptir. Telepresence bunun ötesine geçen bir uygulamadır, çünkü kişiler interaktiftir, etkileşim tek yönlü değil, karşılıklıdır.
Telepresence ile teleopration’ın kesişme noktaları virtual reality (sanal gerçeklik) adıyla bilinir. Bu teknolojide de manipülatöre kumanda eden kişi manipülatörün taşıdığı ağırlığı orantılı olarak hissedebilir, manipülatörün gördüklerini görebilir, duyduklarını duyabilir.
Gördüğünüz gibi teknolojiler birbiriyle iç içedir. Birbirleri ile iç içe olan teknolojileri sadece ST dergilerinde okuyabilirsiniz.

Sevgilerimizle.