ST. Elektrik - Enerji - 25 Mayıs 2009

Kriz maliyet tasarruflarını daha da önemli hale getiriyor. Maliyet bileşenleri içinde enerjinin payının yüksekliği dikkatleri üzerine topluyor. Dünyada bu alanda çok başarılı çalışmalar var. Örneğin 3M firması global enerji yönetimi adını verdiği program ile 2000-2008 yılları arasında enerji tüketimini %30 oranında azaltmış. Continental tire firması ürettiği lastik başına enerji tüketimini %31 oranında düşürmeyi başarmış. Dow Chemical 4 milyar dolar tasarruf anlamına gelen %22 oranındaki iyileşmeyi 1994 - 2005 yılları arasında gerçekleştirmiş. United Technologies sera gazlarının emisyonunu 2001- 2006 yılları arasında her bir dolar cirosu için %46 oranında düşürmüş. Başka örnekler de var ama maalesef aralarında yerli firma yok.
Bunun nedeninin teknik olmadığı düşüncesindeyim. Mühendislerimize ve teknik personelimize güvenimiz tamdır. Başarılı enerji verimliliği projeleri yapamayışımızın gerisinde yapısal ve davranışsal nedenler yattığına inanıyorum. Ülkemizde de bugüne kadar verimlilik konusunda yaşanmış birkaç kahramanlık vakası var elbette. Konuyu kafaya takan arkadaşlar zaman zaman parlak iyileşmeler sağladılar, bundan sonra da sağlayacaklar. Ancak yapılanlar kalıcı değil, işin peşi bırakılıyor, bir süre sonra verimlilik yine yerlerde sürünmeye başlıyor. Yukarıda adı geçen firmalar konuyu uzun vadeli planlarla ele alıyorlar, sabırla, ısrarla işliyorlar. Bu alanda kısa vadede sonuç gelmiyor. Her anlamlı iyileşmede olduğu gibi kapsamlı proje uygulanması zorunlu.
   
*   *   *

Eski, ama eskimemiş “Ölçmediğinizi yönetemezsiniz” sloganı enerji verimliliği projelerinin kilit adımlarından biri. Genel değil detay düzeyde ölçümlere ihtiyaç var. Az sayıda sayaç yeterli değil. Bilinçli kullanıcılar makina, ekipman, cihaz bazında ne kadar elektrik tüketildiğini, hangi yüklerin ne kadar önemli olduğunu, yüklerin tüketim profillerinin nasıl olduğunu görmek istiyorlar. İleri ülkelerde bu işlem ‘enerji muhasebe sistemi’ denilen bir yazılım ile yapılıyor. Bu yazılım iki tür enformasyon üretiyor. Verimlilik tabanlı enformasyon ilk kategori. Enerjisi ısıtmada, soğutmada, havalandırmada, aydınlatmada, iç taşımada (asansör ve yürüyen merdivenler vb.) hangi verimlilik düzeyinde kullanılmakta olduğunu sunuyor. Önemli, şeytanın gizlendiği ayrıntıları gösteriyor. Veri tabanındaki kayıtları karşılaştırarak dönemler arası farkları ortaya koyuyor.
Performans tabanlı olarak adlandırılan ikinci tür enformasyon metre kare başına enerji tüketimini gösteriyor. Olumsuz değişimlerin nedenlerini, yerlerini bulmak bu sayede kolaylaşmış oluyor. Tesisteki güç kalitesi izlenerek, ekipman ömürlerini kısaltan, karlılığı düşüren problemler gün ışığına çıkartılıyor.
   
*   *   *

Yukarıda firmalarla ilgili bilgilere devam edeyim.
Dow Chemical’ın 2005 – 2015 arası %25 ek tasarruf hedefi daha var. 3M’in 2015 yılına bir % 40 daha tasarruf ile girmekte kararlı. United Technologies 2010 yılında ek % 12’lik bir düşüşün daha peşinde. Herkesin gıpta ettiği onca iyileşmelere karşın bu firmalar daha fazlanın elde edilebileceğini görüyorlar. Bütün bunlar enerji verimliliği çalışmalarının sonu olmadığını gösteriyor.
Biz ise daha başlayamadık ne yazık ki.