S.T. Otomasyon - 01 Şubat 2008

Önceleri yalnızca işgücü maliyetlerinden tasarruf potansiyeli sunan endüstri robotları artık imalat içinde çok daha önemli roller üstlenmiş durumdalar.
İlk endüstri robotu 1961 yılında General Motors’un New Jersey’deki otomobil fabrikasında kullanılmış. Şimdiki nesle göre çok sınırlı yeteneğe sahip bir al-yerleştir (pick and place) türü olan Unimate isimli bu robot birkaç işgörenin yerine geçerek motor bloğunun montaj hattına konması işini üstlenmiş.

Bugün robotlar gerek güç gerekse yetenek olarak atalarının çok önünde yer almaktalar. Örneğin bir model içerdiği dokuz servo motor ile güç açısından bir minibüsü geride bırakıyor.
Yetenek açısından bakıldığında sayılabilecek çok fazla etmen var. Bunların en yaygını ‘yapay görüş’, hem de üç boyutlusu. Eski nesil robotlar kör olduklarından parça yönetiminin doğru yapılabilmesi için hassas fikstürler gerekmekteydi. Yapay görüş yeteneği sayesinde parça konumundaki değişiklikler sorun yaratmıyor. Böylelikle boyama veya montaj uygulamalarında pahalı fikstür yatırımı yapmaya da gerek kalmıyor.
Robotlar bir yandan mobilite de kazanıyorlar. Şimdilik yalnızca raylar üzerinde hareket etseler de yakında daha esnek biçimde yer değiştirebilecekler.
Geçen yıl Yaskawa, Toyota için ülkemizde de sergilediği tavana asılarak da çalıştırılabilen iki kollu robotunu piyasaya sürdü. Temelde tek kolun kapasite yetersizliğine karşı geliştirilen bu çözüm iki robotun işini senkronizasyon sorunu yaşatmadan görebiliyor.
Üstelik de neredeyse yarı fiyatına.
Robotlar kuvvet algılaması da yapabilir hale gelmiş durumdalar. Bu konudaki yeteneklerinin göstergesi yumurtaları düşürmeden ve tabii kırmadan taşıyabilmek.
Ancak yetenek işe dönüşmez ise bir anlamı yok. O nedenle üzerinde geliştirme yapılan konular çok robotlu imalat hücreleri, robotlar arası işbirliği ve son olarak da robot-insan işbirliği alanları. Bu sonuncusu için ‘akıllı yardım robotları’ tanımlaması yapılıyor. Servis robotları (endüstri değil) kategorisine giren bu tür ilk olarak Honda fabrikaları için geliştirildi. Amacı işgöreni yerinden etmekten çok onun üretkenliğini ve konforunu arttırmak.
* * *
Bütün bu gelişmeler robotları kirli ortamlarda çalışan, insanca olmayan işleri yapan üretim faktörleri olma konumundan toplam otomasyon stratejisi içinde ‘rekabeti etkileyen strateji unsuru’ düzeyine yükseltiyor.
Geleceğin imalat galipleri de bu unsuru iyi kullanmayı becerenler arasından çıkacak.
Bizden söylemesi.