ST. Proses Otomasyonu - 5 Ocak 2010

Proses kontrol dünyasının en önemli konularından biridir arayüzler. Entegrasyon ve iletişim onlar sayesinde gerçekleşir çünkü. İki alt sistemi birbirleriyle konuşturmak için her defasında özel yazılımlar (seri arayüzler) geliştirmektense standart bir araç kullanmak çok daha akılcıdır. Bu standart yapı OPC mimarisidir. Açılımı Object Link Embedding for Process Control olan, 393 şirket üyesi OPC Vakfı bu ürünü önder proses otomasyon firmaları ve Microsoft’un işbirliği ile geliştirmiştir. MS Windows üzerinde çalışan OPC hardware veri tabanları ile yazılımları birleştirerek üç temel hizmet sunmaktadır. Bunlar; verilere erişim, alarmlara ve olaylara erişim ile tarihsel verilere erişimdir.
Tüm modern proses kontrol sistemleri OPC Vakfı’nın Mart 2003 tarihinde çıkarmış olduğu 3.0 versiyonunu desteklemektedir. Versiyon 3.0 veri işlerliğini kolaylaştıran nesne kümelerini, ara yüzleri ve metotları tanımlamaktadır. Versiyon 3.0’ın yalnızca yeni kurulacak sistemlere uygulanması gibi bir kısıt bulunmamaktadır. OPC server’ları eski sistemlere uygulamak da olanaklıdır.
      
       *   *   *

İlk bakışta OPC’nin seri ara yüzlere göre daha yüksek maliyetli olduğu düşünülebilir. Oysa seri ara yüz geliştirmek zaman israfına neden olduğu gibi, parametrelerin tekrarlı konfigürasyonlarının yapılmasını da gerektirmektedir. Ayrıca ara yüzler entegre parametre güvenliği, son konfigürasyon değerinin tutulması gibi temel özelliklerden de yoksundur. Keza seri ara yüzler redundant olmadıklarından yalnızca geçici iletişim kopukluklarında işe yaramaktadırlar. Tüm bu aksamalardan kaynaklanan kayıplar pek çok durumda alternatif seçenek olan OPC’in maliyetlerini aşmaktadır. Bunlar görünen maliyetlerdir. 1998 yılında yaşadığım bir olayda öngörülemeyen bir maliyet ile karşı karşıya kalındığına, seri arayüz yazan bir kişinin daha sonra çalıştığı firmaya şantaj yaptığına tanık olmuştum.
    
             *   *   *

DCS’lerin entegrasyonunda karşılaşılan en büyük zorluklardan birisi her kontrol uygulamasının parametreleri farklı tarzda göstermesidir. Örneğin bazı kontrol sistemleri kontrol modunu iki ayrı parametre ile gösterirken (yerel/uzak, otomatik/manüel) bir diğeri tek parametre (manüel/otomatik/kaskat/uzak-kaskat/ vb. kullanabilmektedir. Bu farklar nedeniyle eski kontrolörün temel hesap özelliği yeni kontrolörde bir proxy yaratmak için kullanılmakta, böylelikle bu parametrelerin eşdeğerleri yeni kontrol sisteminde gösterilmektedir.
Geleceğe bakarsak bu tür zorlukların aşılacağı ve genel olarak entegrasyonun kolaylaşacağı yönünde çok sayıda sinyal bulunmaktadır. Bunlar XML, bileşen tabanlı yazılım, web servisleri gibi teknolojilerin sinyallerin proses otomasyonu dünyasına nüfuz edecek olmasıdır. Bu olumlu sinyallerin hepsinin kaynağı OPC’dir.