S.T.Makina 15 Eylül 2007

Çağa uygun biçimde makina imalat firmalarımız fabrika emniyet sistemlerini sadece maliyet olarak görmenin ötesine geçmiş durumdalar. Müşteri talepleri ve rekabetin getirdiği dayatma insan ve makina sağlığını birlikte ele alan yeni emniyet kavramını imalatçıların kritik gördüğü konular arasında ön saflara geçmiş bulunmakta.
Geleneksel anlamda makina emniyeti çalışan veya yakınlardaki personeli yaralanmaktan koruyan elektriksel ve mekanik bileşenlerin makinaya eklenmesi şeklinde görülmekteydi. Bu çözüm sadece operatör emniyeti odaklı olup, üretkenliği ve hızı hiç dikkate almayan bir yapıdaydı ve Çalışma Bakanlığı
yetkilileri, sendikalar, sigortacılar açısından doğru bir yaklaşımdı. Ancak bu türdeki makinalar yoğun talep dönemlerinde firma içi gerginliğe yol açmaktaydılar: Bir yanda emniyet diğer yanda daha fazla ürün gereksinimi.
Nitekim geçmişte operatörlerin veya yüksek motivasyonlu işverenlerin (aklınıza bu kişiler için motivasyon yerine başka bir sıfat geliyorsa daha doğru olabilir!) emniyetli makinanın üretkenliğini arttırma arayışları içindeyken kazalara maruz kalındığı da bilinmektedir.

***
Günümüzde hem emniyeti, hem de üretkenliği yüksek değerlerde buluşturan bir çözüm mevcut: ‘Emin hareket (ing. safe motion)’. Bu yaklaşım ekipmanı kullanılışı açısından ele almakta, operatörün makina ile olan iletişim biçimine bakmaktadır.
‘Emin hareket’ riskli eksen hareketlerinin sınırlanması ve yavaşlatılması hedefini gütmektedir. Operatör ve bakım personelinin makinanın emniyet zonlarına erişmeleri öncesinde aktüatör hızı, kuvvet, tork gibi parametreleri programlanabilmektedir.
Peki ‘Emin hareket’ nasıl sağlanmaktadır? ‘Emin hareket’ emniyet mantığını tahrik sistemlerinin içine yerleştirerek gerçekleştirilmektedir. Bu sayede hem makinadaki emniyet bileşeni sayısı azalmakta, hem de müdahaleler çok daha yüksek hızlarda gerçekleşmektedir.
Tahrik sistemi sensörlerden, butonlardan gelen sinyallere doğal olarak eriştiğinden tepkiler anlık olabilmektedir.
Sürücüye gömülü emniyet sistemi operatörlere kontrol, temizleme, hizalama, takım değiştirme gibi işlerini makina çalışırken yapmalarına da olanak vermektedir. Geçmişte bu tür işler güç kesildikten sonra yapılırdı. Yeni yapıda pozisyonlama gereksinimi olmadığından doğruluk kaybı yaşanmamakta, daha hızlı kalkış yapılabilmekte, frenler daha az aşınmakta, hatalar hızla giderilebilmekte ve duruşlar daha kısa sürmektedir.
***
Akıllı emniyet sistemlerinin yaygınlaşmasının makinaların kullanım yüzdelerini arttıracağı, rekabet avantajı sağlayacağı, sorumlulukları azaltacağı ve kamuoyundaki imajı iyileştireceği kesindir.