ST. Proses Otomasyonu - 5 Mart 2009

Ürün kalitesi konusunda sorunlarınız var.
Aşırı taleple karşı karşıyasınız ve tesisinizin daha çok mal üretmesi gerekiyor.
Maliyetleriniz çok yüksek, ancak gelirinizin bir kısmını tanklarda bırakıyorsunuz.
Spesifikasyonlara uygun üretim yaptığınıza eminsiniz ama kanıtlayamıyorsunuz.
Teslimatları zamanında yapmada zorlanıyor, vaatlerinizi tutamıyorsunuz.
Küçük miktarlarda ve çok çeşitte mal üretmeniz gerekiyor, ama bir türlü bu esneklikte olamıyorsunuz.
Bu cümlelerden biri size uyuyorsa bir ‘batch’ kontrol sistemine gereksinimiz var demektir.
Bilindiği gibi imalat; otomobil, beyaz eşya endüstrileri gibi ürünlerin adetle imal edildiği kesikli imalat (discrete manufacturing) ve çimento, nişasta, cam gibi hacim veya kütle ile ölçüldüğü, hiç durmayan sürekli imalat (continuous manufacturing) ana gruplarında yapılır.
Ancak kimya, gıda, kağıt, ilaç ve kozmetik sektörlerinde her iki üretim türü birlikte bulunduğundan yönetilmesi oldukça zordur. Üretimin bu kategorisine batch (yığın) tipi denir. Batch üretim karşılaştırma, dozajlama, harmanlama ve reaksiyon işlemlerinden oluşur. Batch kontrol sistemleri bu üretim kategorisini iyi yönetmek amacıyla geliştirilmiş bir disiplindir. 

*   *   *

Dünyamız standartlar dönemini yaşıyor. Her şeyin bir standardı var, kalite yönetiminin, çevre yönetiminin, işgören sağlığının, hatta yaşam biçiminin... Batch kontrol konusu da standardize edilmiş durumda. Merkezi ABD’de olan ‘Instrumentation, Systems and Automation Society’ kısaca ISA, batch kontrol konusunda tüm dünyada kabul gören ve bu alanda çalışan herkese, kullanıcılara ve çözüm sunuculara yol gösteren bir standardı S88 adıyla 1995 yılında yayınlamıştı. Standardı hazırlayan komite 1990 yılında oluşturulmuş, çalışmaların ilk bölümü 1995 yılında yayınlanmıştı. ABD’de bile hazırlanması dört yıl süren bu standart proses endüstrisi firmaları için aslında yönetim danışmanlığı ve know-how içeriyor ve yazımın giriş kısmında belirttiğim sorun türleri ile nasıl baş edileceğini öğretiyor. Şu sıralar kimsenin umurunda değil ama AB uyumu için öncelikle gıda sektöründeki üretimin S95 standartlarında yapılması gerekiyor.

 *   *   *

S88’in ilk bölümü fiziksel tesisin model ve terminolojisini tanımlamakta, batch prosesin prosedürlerini ve reçetelerini açıklamakta. Standardın ikinci kısmı veri yapıları ve kılavuzlar üzerine. Üçüncü kısım ise genel reçeteler ile tesise özgü reçete modellerini içermekte. Her şey gibi bu standart da evrim içinde. 2006 içinde çıkan standart eki içinde üretim kayıtlarının nasıl tutulacağı ve yardımcı ekipmanlar ile bağlantıların nasıl yapılacağı yer alıyor. Yardımcı ekipmanlardan anlaşılması gereken ambalajlama ekipmanları ile tesis kontrol sistemleri.
S88 standardına uyan yerlerde sorunlardan kurtulmanın ötesinde kalite çok daha tutarlı hale gelmekte, duruşlar azalmakta, gelen modülerlik sayesinde ek yatırımlar kolaylaşmakta, tesis, çalışanlarına duyulan bağımlılık azalmakta.
Kriz döneminde kendilerini yenilemek isteyenler batch kontrol konusu ile ilgilenmeliler.