S.T. Robotik-Mekatronik – 7 Ağustos 2008

Futbol çoğu kişi için sadece insanların yaptığı bir spordur. Oysa artık robotlara da oynatılıyor. Hatta turnuvaları, bu yılki Hannover Fuarı’nda  RoboCup Almanya açık futbol turnuvası vardı. Organizatör de Almanya’nın dünyaca ünlü Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Enstitüsü Fraunhofer’in Akıllı Analiz ve Enformasyon Sistemleri Bölümü idi. Turnuvada farklı robot grupları aralarında maçlar yaptılar. Bana canlı seyretmek kısmet olmadı ama maçlara ilişkin yorumları aldım. Farklı robotlar birbirleriyle karşılaştılar. Takımlardan birine oyuncuları iki ayaklı oldukları için İngilizce’de insansı robot anlamına gelen Humanoids adı verilmişti. Konu tamamen faydasız gibi görülebilir. Koskoca Fraunhofer’e hiç yakışıyor mu böyle boş işlerle uğraşmak diyenler çıkabilir. Ancak futbol robotlar için gerçekten çok zor bir iş. Tüm insanlar için dahi öyle değil mi zaten…

   *   *   *
Eskiden robotların gelişmişlik göstergesi olarak yumurtayı tutabilmeleri (tabii kırmadan ve düşürmeden) veya portakal soymaları örnek verilirdi. Bugün artık bu iki iş robotlar için bile çocuk oyuncağı. Otomotiv endüstrisinde kaynak yapmak gibi tek bir işe odaklanmaktan futbol oynamaya kadar beceri yükselten robotlar aslında bizim ne kadar geliştiğimizi gösteriyor. Dikkat çekmesini istediğim bir konu var; robot tanımının genelliği. Robot tanımı o kadar evrensel ki robotların ilkel halinden en gelişmiş türlerine kadar hepsine uyuyor. Hatta daha uzun yıllar değişmeden kalacağa da benziyor. Çünkü ufuktaki gelişmelerin hepsi tanımının içinde var: “Robot sensörlerden girdi alabilen ve güvenilir biçimde kendi işini yapan otonom veya yarı otonom bir makinadır”. Bu tanım çok eklemli bir robot kolundan evleri temizleyip içki servisi yapan türlere kadar çok geniş bir yelpazeyi kapsayabiliyor. Bu arada “Robotu tanımlayamam ama gördüğümde tanırım” diyenler için de bir tanım vermiş oldum!

   *   *   *
Birinci kuşak robotlar aynı görevi sürekli yapan türlerdi. Gerçi Charles Chaplin’in 1936 yapımı olan ‘Modern Zamanlar’ filminden biliyoruz ki, o dönemlerde insanlara da aynı iş sürekli yaptırılırmış! Şarlo’nun bütün gün fabrikada yaptığı somun sıkma hareketine sokakta da devam ederdi…
İkinci kuşak robotlar, programlanabilen ve gerektiğinde farklı görevleri yapabilen modellerdi. Oyuncaklar, süper marketlerde yer temizliği yapanlar, farklı parçaları boyayanlar veya kaynak yapanlar bu kuşaktı.
Futbol oynamak, bir seviye daha yukarı çıkmak demek. Çünkü futbol oynayabilmek için çok çeşitli zorlukları yenmek gerekiyor. Sürekli değişen çevreyi tanımak, ani ve iyi kararlar verip uygulamak hiç de kolay değil. Ortam; sensör, aktüatör ve işlemcilere büyük yük bindiriyor. . Ne kadar gelişmiş bir algoritma ve nasıl verimli bir makina öğrenme yeteneğine ihtiyaç olduğu da ortada.
Neyse, bundan sonra futbol seyretmemize kızan hanımlarımıza robotik çalışma yapıyorum diyebileceğiz.

Not: Robotik-Mekatronik gelişmeleri EF Fuarında enine, boyuna ve derinlemesine tartışacağız. Görüşmek üzere.