ST. Robotik - Mekatronik - 10 Haziran 2010

Bu ay çeşitli sorulara yanıtlar veriyorum.

Robotlar konusunda son yaşanan gelişmeler nelerdir?
En büyük gelişmeler hassaslıkta, yüksek hıza ulaşmada ve dayanıklılıkta olmuştur. Bunun yanında üreticiler robotların kullanımını kolaylaştırma konusunda büyük ilerlemeler kaydetmişlerdir. Ancak ‘tak kullan’ türü bir robotun endüstriye girmesi için daha uzun yıllara ihtiyaç bulunmaktadır. Öte yandan planlama ve devreye alma çalışmaları için üç boyutlu simülasyon yazılımları da güçlü bir konuma gelmiştir. 

Robotlar hangi beklentileri karşılayamamıştır?
Robotlar konusunda en büyük hayal kırıklığı öğrenme ve yapay zeka uygulamalarında yaşanmıştır. Endüstrinin başka alanlarında başarılı olan bu iki konu maalesef robot uygulamalarında henüz bekleneni verememiştir. Tahminler 2050 yılından önce de veremeyeceği yönündedir. 

Robot zekâsı insan zekâsını geride bırakabilir mi?
Bırakamaz. Bazı robotlar bazı insanlardan daha zeki olabilirler. Robotlar arama algoritmalarında daha hızlı oldukları ve unutma sorunu bulunmadıkları için bazı konularda, örneğin satrançta başarılı olup insanları yenebilirler. Ancak başarıları buraya kadardır. Robotlar insanlar tarafından yapılmaktadırlar. İnsan beyni henüz keşfedilmemiş olduğundan hiçbir robot dünyanın en az enerjisi ile en sessiz çalışan ve evrende görünen tek yaratıcı olan insan beyninin ötesine geçemez. İnsan beyni geliştikçe robotlar da gelişecektir. Robotların gelişmesi ancak insan beynine yaklaşmak olabilir, geçmesi olası değildir. Öte yandan insan beynine çip takma konusu üzerinde de çalışmalar devam etmektedir. Bu sağlanabilirse çip takılan her insan robot artı insan beyni olacağından robot zekası yine geride kalacaktır.

İnsan benzeri (humanoid) robot kaça satılmaktadır?
Honda Asimov’u beş milyon dolara satmakta veya yıllığı bir milyon dolara kiralamaktadır. Ancak ortalıkta alıcı bulunmamaktadır!

Robotik mühendisi nasıl olunur?
Robotik mühendislik çalışmaları içinde en fazla disiplinler arası konudur. Makine mühendisi mekanik yapıyı oluşturur; eklemleri, mekanizmayı, dişlileri, ısı transfer karakteristiklerini belirler. Elektrik mühendisleri kablolamayı, elektronik mühendisi sinyal işlemeyi, güç amplifikatörlerini saptar. Otomasyon mühendisleri sensörleri, kontrol sistemini tasarımlar. Yazılım mühendisleri de kontrol algoritmasını geliştirir. Mekatronik mühendisi de tüm çalışmaların koordinasyonundan sorumludur. 

Robotik okumak iyi kazanç sağlar mı?
Maalesef iyi kazanç peşinde koşanlara robotik okumayı tavsiye edemiyorum. Değil ülkemizde dünyanın başka yerlerinde de robotik mühendisleri ortalama gelir düzeyine sahiptirler. Hem iyi para kazanmak hem de robotik konularına yakın olmak isteyenlere önerim yazılım mühendisi olmalarıdır. Algoritma geliştirebilen yazılım mühendisleri çok para kazandıktan sonra veya ücret düzeyleri değiştiğinde robotike geçiş yapabilecek formasyona sahiptirler. 

Robotik eğitimi almak için nerede okumayı önerirsiniz?
Bildiğim bir kurum olduğu için İTÜ’de diyebiliyorum. Kontrol mühendisliği bölümü de olabilir, Makine fakültesi de. Mekatronik eğitimi veren diğer kurumlar da olabilir. Aslında eğitim kurumundan aldığınızdan daha çok kendinizi konuya ne kadar verdiğiniz ve kendinizi nasıl yetiştirdiğiniz önemlidir. Fizik mühendisi öğrencisi de robot mühendisi olabilir, Elektrik fakültesi öğrencisi de. Ülkemizde robot yapan ilk kişilerden biri olan Sayın Hakan Altınay İTÜ’den uzay mühendisi olarak mezun olmuştur. Ancak onun yaptığı robotu da kimse yapamamıştır.   

Robot üreten bir firmanın Ar-Ge departmanında çalışmak için hangi özelliklere sahip olmalıyım ve bu işi nasıl bulabilirim?
Bunun için KUKA, Fanuc, Staubli, Yaskawa firmalarına başvurmanızı öneririm. Onlar hangi özelliklere ihtiyaç duyduklarını söylerler. Ancak ülkemizde robot geliştirme çalışmaları yapan üretici bulunmamaktadır. 

Robotlar casusluğa karşı kullanılabilir mi?
Robotlar tersine çok iyi casus olabilirler. 

Robotik hangi alanlarda gelişme gösterecektir?
Gelişmelerini en fazla beklediğim alan medikal uygulamalardır. Bunun yanında film ve eğlence endüstri de gelişme potansiyeli yüksek alanlardandır.  Keza servis robotları da ciddi potansiyel sunmaktadır.

Sony robot köpeği Aibo’yu artık neden imal etmiyor?
Bir aralar Aibo dünyanın en büyük üç endüstriyel robot üreticisinin ürünlerinde daha fazla satılıyor ve daha fazla ciro getiriyordu. Şimdi satışlar çok düşük düzeyde. Talep artışı da öngörülmediğinden Ar-Ge çalışmaları ve üretimi kesintiye uğradı.
 
Robot kullanmak işçi kullanmaya göre ne kadar pahalıdır?
Robotların pahalı olması geçmişte kalmıştır. Ücretlerin yüksek olduğu ülkelerde robotlar çok daha ucuzdur. Keza emniyet yüzdesi düşük işlerde de insan hayatının bedeli olamayacağından yine robot kullanmak çok daha ucuzdur. Genel konuşursak bir saat robot kullanmanın maliyeti iki doları bulmamaktadır bile. Bu fiyata çalışacak işçiler yalnızca Güney Doğu Asya ülkelerindedir. Robotların hatalı üretim yapmadıkları, buna karşın işgörenlerin hatalar ürettiklerini de dikkate alınca robotların ne kadar ucuza geldikleri de anlaşılır. Bugün bir buçuk milyonu bulan robot nüfusunun Japonya’nın sahip olduğu rekabet gücüne çok büyük katkısı olmasının sebeplerinden biri de budur.