ST. Elektrik - Enerji - 25 Eylül 2009

‘Sürdürülebilir medeniyet’ için enerji türleri içinde başrolün elektriğe verilmesi gerekiyor. Kullanım kolaylığı ve temizliği nedeniyle elektriği fosil yakıtlara tercih ediyoruz. Ancak elektrik enerjisinin düşük karbon salınımı ile üretilmesi zorunlu. Bunun için de yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık verilmesi gerekiyor. Aksi halde sel baskınlarından tufana kadar afetlerden afet beğeneceğiz.

   *   *   *
Yenilenebilir enerji dendiğinde akla güneş ve rüzgar gelse de daha büyük potansiyelli bir kaynak daha var: ‘okyanus enerjisi’. Aslında bir şemsiye kavram olan ‘okyanus enerjisi’ okyanus akıntılarını, dalga ve gelgit enerjilerini, deniz tuzluluğunu (salient) ve deniz termal enerjisini kapsıyor. Okyanus enerjisinin binde biri dünya tüketimini beş defa karşılamaya yetiyor. Dalga enerjisi ise global tüketimin yarısını karşılama potansiyelinde. Tabii bu potansiyelin tamamından yararlanma olanağı bulunmuyor. Ama yine de anlamlı projeler hayata geçirilmiş durumda. Birkaç ülke ve şirket örneği şöyle: İspanya-Mutriku 450 kW, Portekiz-Pico 400 kW, Avustralya-Oceanlynx 2MW, İngiltere-AWS 2 MW, İskoçya-Pelamis 750 kW. Çok küçük güçte de olsa bizde de var; Türkiye (Sakarya)-TEMSAN 2,5 kW. Bunların kimi dalga, kimi hem dalga hem gelgit enerjisinden yararlanıyor. 
   
*   *   *

Dalga enerjisinin rüzgardan üstün yanları var. Dalgaları rüzgar yapsa da dalga tahminleri daha uzun vadeli (6 günlük) olabiliyor. Dalga enerjisi rüzgar kadar akıllı şebeke (smart grid) gerektirmiyor. Çünkü daha istikrarlı. Üretimi rüzgar ve güneş gibi kesikli değil. Ayrıca metrekare başına enerji miktarı daha fazla. Güvenilirliği de daha yüksek, çünkü daha sağlam yapıda.
   
*   *   *

Tabii dalga, tuzluluk ve gelgitin zayıf yanları da var. Henüz küçük güçlerde kurulabiliyorlar ve verimlilikleri düşük. Bunlar zamanla aşılacak. Projeksiyonlar 2020’de toplam kurulu gücün 10.000MW’ı bulacağı şeklinde. Deniz enerjisinin gelişme hızı diğerlerine kıyasla daha hızlı olacak. 2025 yılında 2005 yılındaki rüzgar santrallerinin kurulu gücünü yakalayacak. 2040 yılı gelmeden de rüzgarı geçecek.
   
*   *   *

İlhami Çetin hocam bir zamanlar ülkemize gelen turistlerin boşa akan ırmakları görünce “Su akar Türk bakar” dediklerini aktarmıştı. Şu sıralar 100 hidroelektrik santral inşası devam etmekte, 150 tanesi de izin bekliyor. Artık o lafı diyemeyecekler ama deniz enerjisini şimdiden konuşmaya, planlamaya başlamazsak üç tarafı denizle çevrili ülkemiz için benzer bir deyiş üreteceklerine eminim.