ST. Elektrik - Enerji - 25 Mart 2010

Yeni bir teknoloji olmasına karşın gelişmiş ülkelerdeki elektrik şebekelerinde SCADA sistemleri yaygın hale gelmiştir. Gerçek zamanlı izleme, sistem performansı hakkında anında bilgi sahibi olma, veri toplama, sistemde modifikasyon yapma, otomatik rapor üretimi, ekipman ömürlerinin uzaması, operasyon ve bakım maliyetlerinin kısılması doğru kurulmuş elektrik SCADA sistemlerinin genel yararlarıdır.
Özellikle dağıtım şebekelerinde arıza yapan bölgenin izole edilerek iletim (hatta üretim) tarafına olumsuzlukların aktarılmaması çok önemli bir gereksinimdir. SCADA sistemleri ile bu gereksinim anında karşılanabilmektedir.
SCADA sistemleri açma-kapama için servis personelinin sahaya çıkmasını gereksiz kılmaktadır. Bu aynı zamanda ciddi bir zaman tasarrufu anlamına gelmektedir. Açmış bir bölgeyi kapamaya gitmek, sonra bir de kaynağa uğramak zaman alan bir işlemdir. Hele bir de trafik yoğunluğu olan bir şehirde birkaç bölge aynı anda açmışsa son bölgenin yeniden beslenmesi epey gecikebilmektedir. (Bu vesile ile EPDK’nın yakın gelecekte enerjisiz süreler için dağıtıcılara cezalar kesmeye başlayacaklarını da duyurayım)
SCADA yazılımı içinde otonom olarak çalışan yazılımlar; (software agents) da bulunmaktadır. Bu yazılımlar ölçme ve analiz yapma, tahminde ve uyarılarda bulunma, fatura kesme gibi işlevler üstlenerek SCADA’ların işlevselliklerini çok yukarılara çekmekteler.
SCADA sistemlerinin kurulumu da kolaydır. Örneğin 20 dağıtım merkezli bir yerde kurulum en fazla 10 gün sürmekte, eğitim de bir günde tamamlanmaktadır.
Bütün bu yararlara karşın ülkemiz O.G. şebekelerinde SCADA sistemlerinin kullanımı %10 düzeyinde dahi değildir. A.G’de ise bu oran çok daha düşüktür.
Bu eksikliğin sebebi kesinlikle bütçe yetersizliği değildir!
Başta gelen neden karar vericilerin bilgi yetersizliğidir. (Bu yazı da bu eksikliği gidermek amacıyla yazılmıştır) Bilgi eksik olunca uygulamaya da geçilememektedir.
Bir başka neden de risk almaktan kaçmadır. TEDAŞ yöneticileri bu noktada haklı görülebilirler. Dünyada çeşitli başarısızlık örnekleri de vardır. Konuya vakıf olmayan sistem kurucular, bir de yeterli ön değerlendirme yapmayınca kötü uygulamalar kaçınılmazdır.
Başarısız projelerin bir önemli nedeni de müşteri tarafının salt fiyat değerlendirmesi yapmasıdır. Fiyat makul düzeyin altına inince sistem kurucu da kendisine kar yaratabilmek için bile bile sorunlu bir yapı üretmektedir.
Ancak ülkemizde çok başarılı uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Kayseri, Adana gibi illerimizdeki uygulamalar örnek düzeydedir. Diğer illerimizin TEDAŞ yöneticileri bu yerlerdeki projeleri yapanlarla görüşürlerse içleri rahatlayacak ve onlar da başarılı projelere imza atabileceklerdir. Hatta ben bir de isim vereyim: Sayın Can Kabalak ile temas kurarlarsa aynı başarıyı kendi şebekelerinde de yaşayabileceklerdir.
Tabii en başta “uzaktan açma-kapama yapılır mı” şüphesini kafalardan atmak gerekmektedir.