ST. Vinç ve Kaldırma Üniteleri - 10 Mayıs 2009

Vinçler kadar geniş bir yelpazede kullanılan makina türü çok az bulunur. İnşaattan otomotive, madencilikten denizciliğe, askeri uygulamalardan demiryollarına, süper marketlerden tiyatrolara kadar her yerde vinçlerle karşılaşırız. Bu yaygınlıklarının yanında vinçlerin başka bir özelliği de emniyet yönünden zayıf olmaları, hatta yeterli bakımları yapılmadığı durumlarda tehlike kaynağı haline gelmeleridir. Bunun nedeni; halatından kancasına, sapanından tamburuna, kasnaklarından frenlerine, motorlarından sürücülerine kadar vinçlerin bileşenlerinin herhangi birinin aksamasının tehlikenin doğması için yeterli olmasıdır. Diğer makinaların tek bir yumuşak karnı varken, maalesef bu durum vinçler için geçerli değildir. Onlardaki olası zayıf nokta sayısı çok fazladır. 
Vinç kazalarını önlemenin üç temel yolu bulunmaktadır. Bunlar; vinç tasarımı, çalışma ilkeleri ve vincin bakımıdır. Vincin tasarımı sırasında ‘emniyet için tasarım’ ilkelerinin dikkate alınması büyük önem taşır. Bu aşamada risk yönetiminin özel bir dalı olan ‘kusur modu ve etkileri’ metodu, emniyetli PLC kullanılması gibi etmenler önemlidir. Tabii imalat da tasarıma uygun olmalıdır. Vinçler kullanılırken emniyet prosedürlerine uygun bir çalışma ortamı oluşturulması ve durum izleme dediğimiz yöntem ile kestirimci bakım yapılması çok çağdaş bir uygulama olacaktır. Bu konulara ilişkin tüm bilgiler ISO/DIS 15513 ve diğer  standartlarda bulunabilir. Bütün bunlara uyulsa bile yine de akla hayale gelmeyen olaylarla karşılaşılabilir. Örneğin;
Bir gün bir inşaat işçisi vinç kullanırken yaralanır. Olayı şöyle aktarır: 6. katta duvar örüyordum. İşimi bitirdim ama, 6.kat’ta bir miktar tuğla kaldı, yaklaşık 250 kilo.
Tuğlaları aşağıya indirmek için önce ben indim. Kum yığını yanında bir boş bidon buldum. Bir ip ve makara aldım. İpin bir ucuna boş bidonu bağladım, yukarı çıkıp makarayı pencereye kurdum ipi geçirdim ve aşağıya salladım. Tekrar aşağı indim, bidonu 6. kat hizasına kadar yukarı çektim ve ipi aşağıda sağlam bir yere bağladım ve bidonun tam altını güvenlik çemberine aldım. 6. kat’a geldim ve pencereden tuğlaları bidonun içine doldurup aşağı indim. İpi bağladığım yerden söktüm ve sıkıca tuttum. Ama o ne, kendimi o anda havada buldum. ben 70 kiloyum, bidon 250 kilo. Tuğla dolu bidon aşağı inerken ben yukarı doğru seyir halindeyken, 3. kat civarında buluştuk. O sırada sol kolum ve sol ayağım çok acıdı. Neyse, tam ucuz atlattım derken, tuğla dolu bidon yere çarptı ve altı çıktı. İçindeki tuğlalar yerde kaldı bidon hafifledi bu defa ben aşağı inerken bidon tekrar yukarı kat’a doğru harekete geçmişti. İlk buluşma yerinde bidonla tekrar karşılaştık. Orada da sağ bacağımla kaburga kemiklerim çok acıdı. Neyse aşağı indikten sonra elimi ipten kurtarmayı başardım. Ama farkına varamamışım boş bidon bu sefer hızla kafama düştü. Gözlerimi burada açtım.
Vinç kazaları istenmiyorsa Murphy’yi uzak tutmak şarttır.