ST. Proses Otomasyonu - 5 Eylül 2010

Sanayi ürünlerinin tümünün ‘basınç’ kullanan proseslerden çıktığını söylersem pek hata etmiş olmam. Preslerden havalı taşıma sistemlerine, şişe dolum makinalarından buhar türbinlerine, doğal gaz iletiminden kıyma makinalarına kadar birbirleri ile ilgisiz görünen pek çok ekipmanın ortak noktasıdır basınç.                                                                         
Fonksiyonunu icra etmede basınç kullanan tüm sistemler birbirlerine benzerler. Hepsinin enerji kaynağı, iletim yolu, kontrol mekanizması, yükü ve endikatörleri bulunur. Endüstride çalışmayan kişilerin bile çoğu basınçlı sistemlerle karşılaşmışlardır. Otomobil servis istasyonlarında bulunan kaldırıcıları, lastik şişirmeyi görmüşlerdir en azından… Gaz, buhar, hava, yağ gibi herhangi bir akışkan kullanan basınçlı sistemlerin yarattığı katma değer neredeyse hesaplanamayacak kadar büyüktür.   
                                                                                                                     
*   *   *

Basınçlı sistemlerin sınıflandırması hidrolik, pnömatik, buhar sistemleri ve gaz - sıvı dağıtımı kategorilerinde oluşur. Özellikle son iki kategori proses endüstrisinin kalbinde yer alır. Bununla beraber ‘pnömatik taşıma sistemlerini’ de gıda ve ilaç başta olmak üzere alt sektörlerimizde görürüz. Ancak taşıma dışında kalan pnömatik sistemler ekonomik avantajlarına karşın kirlilik nedeniyle henüz sektöre yeteri kadar nüfuz edememiştir. Kirliliğin en önemli kaynağı da yağdır. Sürtünmeyi ve ilişkili sorunları önlemek amacıyla sisteme katılan yağ son ürünü kontamine de eder. Bazı endüstriler yağ kökenli kirlenmeye hiçbir tolerans gösteremezler. Elektronik çip endüstrisi, gıda işleme, kağıt, sağlıkla ilgili ekipmanlar, sıcaklık kontrolü ve tekstil üretimi bunlar arasındadır. 

*   *   *

Yağın yarattığı problemlerden korunmanın yolu yağlamaya gerek duymayan bileşenler yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda bir süredir yağsız (oil-free) pnömatik basınçlı sistemler geliştirme çalışmaları sürdürülmektedir. Bu yeni bir trenddir ve pnömatik sistemlerde büyük çaplı bir değişim başlatmıştır.                                                                                                   

Oil free pnömatik sistemlerin klasik olanlardan farkı bileşenlerin konstrüksiyonunda ve malzeme türündedir. Yağsız pnömatik sistemlerin de enerji kaynağı kompresördür. Bu kompresörlerin sürtünme, ısınma, gürültü gibi sorunları bulunur. Sürtünmeyi azaltmak için özel tasarımlanmış kendi kendini yağlayan malzemeler kullanılmaktadır. Sıcaklık problemi şimdilik kompresörlerin gücünü sınırlayarak çözülmeye çalışılmaktadır. Gürültü problemi de izolasyon ile giderilmektedir. Bu gelişmeler biraz daha arttırılabilirse proses endüstrisi pnömatik nezdinde basınçlı sistemlere daha çok kucak açacaktır.
Keşke her basınç endüstrideki gibi faydalı olabilse…