S.T. Otomasyon - 1 Ocak 2009

28 mart 1979 yılında Three Miles Island – ABD’de bulunan nükleer reaktörün ana su besleme pompası arızalanarak işlevini yapamaz hale gelmiş ve buhar basıncı artmış. Operatörler tahliye vanasını çalıştırıp basıncı düşürmüşler. Ancak o sırada ikinci bir arıza daha olmuş; basınç tahliye vanası açık durumda takılmış ve tüm soğutma suyunun kaybına yol açmış. Kontrolörlerden herhangi bir sinyal gelmemesi nedeniyle de operatörler yanlış yorum yapıp basınç tahliye vanasının kapalı kaldığını, soğutma suyu seviyesinin çok yükseldiğini düşünmüşler, yanlış manevralar yapmışlar. Soğutma suyu olmayınca, sıcaklık yükselmiş ve zirkonyum zarfı zarar görerek suyla reaksiyona girip hidrojen oluşturmuş. Reaktör shut down’a gitmiş, hidrojen reaktör binasına yayılmış…
   
*   *   *
Amerikalılar bu kazadan ders alarak ‘insan merkezli otomasyon’ disiplinini geliştirdiler. Güvenli ve başarılı bir otomasyon sistemi için insan operatörün kumandayı elinde tutması, iyi kararlar verebilmesi için sürekli bilgilendirilmesi, otomasyon sisteminin öngörülür davranışlar sergileyecek tarzda tasarımlanması, eğitimin insan performansını arttırması ancak öğrenimin ve kullanımın basit olması, otomasyonun insanın kumanda başından ayrılmasına izin vermemesi, otomasyonun ses çıkartarak dikkat çekmesi, otomasyon sisteminin arızalara karşı otomatik olarak devreye giren ve güvenliği sağlayan mekanizmaları olması vb. ilkeler belirlediler. Bu süreçte ‘insan merkezli otomasyon’ için 10 düzey saptandı. Bu düzeyleri yanda sunuyorum. (Dergilerimizin ilginç ve yararlı bilgiler içerdiğini düşünüyorsanız sizleri abone olmaya çağırıyoruz. Böylelikle Sektörel Tanıtım dergilerini düzenli olarak izleyebilirsiniz.)
   
*   *   *
Aradan geçen 30 yılda elbette köprünün altından çok sular aktı. Otomasyon sistemleri 6., 7. veya daha üst düzeylerde tasarımlanır oldu. Bunda enformasyon teknolojilerinin payı çok büyük. Çözümler enformasyon teknolojileri ile daha zengin, daha güvenilir ve daha etkin hale geldi. Yeni uygulamalar geliştirildi; robotik, mekatronik, kablosuz platformlar, gömülü sistemler, birlikte işlerlik (interoperability) gelişti, yeni standartlar geldi, açık sistemler öne çıktı, Web arayüzleri kullanılmaya başlandı, gerçek zamanlı mobil uygulamalara geçildi, sensör füzyonları yapıldı, ERP sistemleri ile entegrasyon arttı. Tasarım ve devreye almalarda IT araçları yaygınlaştı, çözümler prekonfigüre hale geldi…
Bu gelişmeler önümüzdeki yıllarda daha iyi hissedilecek.
2009 yılı planımız bu konuları kapsıyor.
 
Yeni yılın kazalardan, kayıplardan uzak, başarılı projelerle dolu olmasını diliyor, saygı ve sevgilerimi sunuyorum.