ST. Elektrik - Enerji - 25 Haziran 2010

Elektrik dergisinde yazı yazınca içinde elektrik geçen her konuda, pillerden nükleer santrallere kadar her konuda uzman olduğumu zannedenler çıkıyor. Seyrek olarak arkadaşlar karşı cinsler arasında nasıl elektriklenme oluyor, gibi şakalar yapıyorlarsa da büyük çoğunluk sorularına yanıt vermemi bekliyor. Son örneği elektrikli otomobiller konusunda yaşadık. Yeni arabasının elektrikli olmasının kendisini teknoloji öncülerinden yapacağına inanan bir dostumun yönelttiği soru bombardımanı konuyu araştırmam mecburiyeti yarattı. İşte bulduklarım.

Çeşitli teşvikler ile üretici firmaların modeller geliştirip piyasaya sürmeleri elektrikli otomobilleri gerçekçi bir seçenek görünümüne sokmuş. Neredeyse tüm otomobil firmalarının elektrikli veya hem elektrikli hem de fosil yakıtla çalışabilen hibrid modelleri bulunuyor. 

Ancak bunlar klasik otomobillerle karşılaştırıldığında çeşitli zaafları açığa çıkmakta. Bir kere hibrid arabaların fiyatları yüksek. Buna karşın hızları ve tek bir şarjla kat edebilecekleri menzil sınırlı. Bir şarj ile yaklaşık 160 km yapılabiliyor. Uzmanlar bu mesafenin üç katına çıkmaması halinde kullanıcıların kabullenmeyeceği görüşündeler. Öte yandan bateriler çok pahalı ve sınırlı ömre sahipler. Bu da maliyetleri yükseltiyor. Bu problemi aşmak için çeşitli modeller öngörülüyor. Bir öneri arabaları satın almak fakat baterileri kiralamak. Bu yaklaşım ilk bakışta bütçeleri rahatlatıcı görünüyor.

Ancak baterilerle ilgili bir başka büyük problem şarj sürelerinin uzunluğu; birkaç saat sürebiliyor. Buna karşı da istasyonlarda baterileri değiştirme seçeneği geliştirilmeye çalışılıyor. Ancak şarj istasyonlarına olan gereksinim devam edecek. Bunun için gereken altyapı çok pahalı. Mevcut benzin istasyonlarından yararlanma olanağı bulunmasına karşın birkaç milyar dolar düzeyinde. Teknolojisini geliştiren çeşitli firmalar var. Örneğin ülkemizde Kontek Otomasyon A.Ş. tarafından temsil edilen Avusturyalı KEBA firması konunun önderi. Yine de şarj konusundaki sorunlar biter gibi değil. Bir kilometreyi elektrikli araçla gitmenin maliyeti doğal gaza kıyasla dört misli olabiliyor (bu rakam ABD için).

Elektrikli araç sektörünün kendini geleceğe taşıyacak kritik gücü bulabilmesi için ölçek ekonomilerinden yararlanacak düzeyde yaygınlaşmasına ve bunun sağlayacağı maliyet düşüşlerine gerek bulunuyor. Yeteri kadar yaygınlaşmanın ölçütü de global araba satışlarının yüzde yedisine ulaşmış olmak. İyimser istatistiklere göre bu rakam 2015 yılında ancak binde üçe yaklaşabilecek.

Öte yandan klasik otomotiv sektörünün eli de armut toplamıyor; daha küçük, dolayısıyla daha az yakıt tüketen buna karşın daha yüksek tork veren motorlar üretmeye, daha verimli transmisyonlar yapmaya çalışıyorlar. Böylelikle daha az benzin ile daha fazla yol alabilen içten yanmalı motorların elektrikli otomobillerden daha az karbon salınımı yaptığını ileri sürüyorlar. Verdikleri reklamlarla elektrikli araçların karbon emisyonu konusunda sütten çıkmış ak kaşık olmadıklarını da iddia ediyor ve ana motivasyonu çevrecilik olan alıcıları can evlerinden vuruyorlar.
Bu verilere bakınca otomotiv sektöründe elektriğin marş motorundan öteye gitmesi umudu Kaf dağının ardında kalıyor.